Nieuwsbrief Pinksteren 2017

Nieuwsbrief

Oecumenisch Forum voor Katholiciteit 

jaargang 5-nr 1    juni 2017

 

De genade van de Heer Jezus Christus, de liefde van God en de gemeenschap van de heilige Geest zij met u allen.

                                                        2 Korintiërs 13: 13

 De Grieks-orthodoxe theoloog Johannes Zizioulas (*1931) heeft erop gewezen dat ‘gemeenschap’ een fundamenteel begrip is om over mensen te spreken, ook over mensen als persoon. In onze tijd vragen moderne mensen telkens om respect voor iemands ‘persoonlijke identiteit’. Het christelijk denken wil echter onderstrepen dat iemands identiteit tenminste door anderen binnen een gemeenschap herkend en ook herkend dient te worden. Het christelijk geloof meent dat ten diepste onze identiteit bij God erkenning behoeft. Een erkenning die voor gelovigen dan ook een geschenk is: een geschonken identiteit. Deze geschonken identiteit bestaat uit een netwerk waarin gelovigen elkaar als familie zien en met elkaar omgaan als familie van de Heer. Wij noemen dat de ‘gemeenschap der heiligen’. Daarmee bedoelen we niet alleen de gelovigen hier en heden, maar ook de gelovigen die ons eertijds zijn voorgegaan en bovendien de gelovigen die na ons komen. Dit duizelingwekkende netwerk van relaties omspant alle tijden en plaatsen, ook die wij niet kunnen overzien, maar waarvan we geloven dat het zich als geheel wijds voor Gods aangezicht ontvouwt.  Daarom kunnen wij onszelf nooit als autonoom persoon beleven of poneren. Menszijn is leven in een netwerk van relaties, dat ten diepste gegrond is in God, die in zichzelf gemeenschap is: Vader, Zoon en heilige Geest. Deze goddelijke gemeenschap staat model voor onze kijk op de menselijke gemeenschap: mensen zijn bedoeld om een liefdevolle omgeving te vormen voor elkaar.

 

Dat zien we geïllustreerd in de icoon van de heilige Drie-eenheid, geschilderd door Andrej Rublev. We zien drie personen van de een naar de ander kijken, om tenslotte de toeschouwers – en dat zijn wij – uitnodigend aan te kijken om de avondmaalskelk ter hand te nemen en samen deel te krijgen aan de gemeenschap met de drie-enige God. Dat vieren wij op Pinksteren: dat wij als lidmaten van het ene lichaam van Christus deel mogen uitmaken van het netwerk van God.

 

Naar Luco van den Brom, Netwerken met God,                              Woord en Dienst, februari 2015

 

De leden van het Oecumenisch Forum voor Katholiciteit wensen alle lezers van de Nieuwsbrief een vreugdevol en inspirerend Pinksterfeest!

Ward Cortvriendt
Henk Gols
Barend Kamphuis
Lieske Keunung
Hans Kronenburg
Idelette Otten
Marcel Sarot
Henk Schoon
Hans Uytenbogaardt
Joris Vercammen
Theodoor van der Voort

 

Vooraankondiging Forumdag: De katholieke Luther

 

De forumdag van het Oecumenisch Forum voor Katholiciteit 2017  zal plaatsvinden op zaterdag 25 november in het  auditorium van Catharijneconvent, Utrecht. Een bijzondere locatie en gekoppeld aan een bijzondere tentoonstelling over Maarten Luther. We zijn dankbaar dat we voor deze dag rond de katholiciteit van Luther kunnen samenwerken met het Museum Catharijneconvent dat in die periode een interessante Luthertentoonstelling houdt.  Lees verder.

 

Presentatie van de reactie van het OFK op The Church

 Zoals reeds eerder vermeld heeft de stuurgroep zich het afgelopen jaar verdiept in het belangrijke document van de Wereldraad van Kerken over de Kerk: De KERK. Op weg naar een  gemeenschappelijke visie. Het resultaat daarvan hopen we op op de forumdag van 25 november te kunnen aanbieden aan de bezoekers en aan vertegenwoordigers van de Nederlandse kerken. Uiteraard zal in het document de katholiciteit van de kerk speciale aandacht krijgen.

 

 

Terugblik op de oecumenische viering van

 de aankondiging van de Heer

Op diverse plaatsen is de Annunciatie, het feest van de Aankondiging van de Heer dit jaar in oecumenisch verband gevierd. We zijn daarbij in dit Luther jaar zeker geinspireerd door Luther die dit feest ‘eins der fürnehmsten Feste’ noemde. Het betreft dan ook geen Maria-feest, maar een gedenkdag waarin de lof van God om het heil dat Hij in Christus gebracht heeft centraal staat. Het is bijzonder dat het ons als OFK gelukt is dit feest op te nemen in het oecumenisch leesrooster van de Raad van Kerken, zoals uitgegeven in De Eerste Dag.  Lees verder.

 

Leesgroep Vroege Kerk: Irenaeus: traditie – ambt – schrift

Na Augustinus, Ignatius van Antiochie, de brief aan Diognetus en de Didache staat vanaf september Irenaeus op het programma, een van de balangrijkste bisschoppen-theologen van de vroege kerk. Ook het komend seizoen zal dr Paul Wansink ons weer door de stof heen leiden en gespreksleider zijn. Hij schrijft over Irenaeus: Lees verder.

 

Summerschool 2017: Oud-Katholieke Theologie in Oecumenische Context

 Ook in 2017 wordt binnen de Utrecht Summer School een summer school aangeboden over Oud-katholieke theologie in haar oecumenische context. De cursus biedt een week lang inleiding in de oud-katholieke theologie, geschiedenis, liturgie, kerkrecht en praktijk.

Lees verder.

 

Signalen van katholiciteit

 

Rome en de Reformatie: zullen ze elkaar ooit vinden?

Een van de steeds weer terugkerende thema’s in de oecumene is de verhouding Rome-Reformatie. Uit een aantal recente publicaties blijkt dat die verhouding op heel verschillende manieren kan wordedn aangeduid: als flirtation (Leene), als debat (Van der Zwaag), als dialoog of gesprek (Koffeman). Maar er kllinken ook andere woorden: terugkeer (Van de Beek, Bouter), perichoretisch denken (Munsterman) en oogsten (paus Franciscus). Een overzicht.

 

Flirtation: Amaltine Leene

In het onlangs verschenen boek Flirten met Rome (Buijten & Schippereijn, Amsterdam) onder redactie van Almatine Leene wordt aandacht gevraagd voor het gesprek tussen Rome en de Reformatie. ‘Protestanten naderen katholieken’, zo luidt de ondertitel.  Het is een interessante bundel geworden, waarin negen protestantse auteurs schrijven over wat hen boeit c.q. ‘raakt’  in het rooms-katholicisme. Ik ga daar niet op in, maar  wijs er wel op dat ook in dit boek weer het woord katholiek als vanzelfsprekend geïnterpreteerd als rooms-katholiek. Lees verder.

 

Terugkeer: Eric Bouter

Dat de traditionelee ‘terug naar Rome’ – denkwijze behalve door Bram van de Beek ook door andere protestantse theologen wordt voorgestaan, is me duidelijk geworden uit de lezing van het vorig jaar verschenen proefschrift van de orthodox-gereformeerde predikant Eric Bouter. Zijn boek draagt de titel Geloven op Gezag (Boekencentrum Academic, 2016) en het gaat over de relatie tussen typisch protestantse theoloog Oepke Noordmans (1871-1956) en de even typisch rooms-katholieke theoloog John Henry Newman (1801-1890), Lees verder.

 

 

Dialoog:  Leo Koffeman

Een mooi voorbeeld van een goed gesprek is de dialoog tussen lutheranen en rooms-katholieken enerzijds en lutheranen en gereformeerden anderzijds. De oecumenicus Leo Koffemman schreef daar een instructief over in het tijdschrtift Kerk en Theologie (april 2017).  Lees verder.

 

 

Perichorese: Hendro Munsterman

In zijn oecumenelezing van 18 januari j.l. ging de rooms-katholieke theoloog Hendro Munsterman nog verder. Aansluitend bij paus Franciscus in zijn Evanglii Gaudii stelde hij dat het er in het oecumenisch gesprek niet slechts om gaat informatie over de ander te krijgen, maar om ‘te oogsten wat de Heilige Geest in de ander als gave ook voor ons heeft gezaaid’.  Lees verder.

 De katholieke onderlaag van elkaars tradities ontdekken

Ik geloof dat Munsterman gelijk heeft: het doel van de oecumene is de katholieke traditie binnen de protestantse traditie ontdekken en omgekeerd. Maar om misverstand te voorkomen zeg ik het liever iets precieser: het gaat erom dat we als protestanten en rooms-katholieken bij elkaar de katholieke onderlaag van de van de christelijke geloofstraditie ontdekken. Dat is mooi gezegd, maar hoe werkt dat in de praktijk? Met die vraag in mijn achterhoofd heb ik de laatste tijd de kerkelijke pers gelezen. En tot mijn verrassing kwam ik een aantal interessante voorbeelden tegen van protestantse theologen die er blijk van geven dat ze de katholieke laag van de christelijke geloofstraditie ontdekt hebben. Ik geef drie voorbeelden, over de katholiciteit van respectievelijk het monumentale kerkgebouw, de avondmaalsviering en de liturgie.

Lees verder.

 

 

Een katholieke protestant

Ter afsluiting (en min of meer als samenvatting) geef ik de lezers van de Nieuwsbrief graag iets door uit het fraaie artikel ‘Wij zijn ook katholiek’ van Henk Gols, verschenen

in Tijdschrift voor Geestelijk Leven (TGL) 2017, nummer 1. Lees verder.

 

Onderteken het Katholiek Appel!

 Wanneer u als lezer van deze Nieuwsbrief instemt met de visie op katholiciteit, zoals verwoord in het KATHOLIEK APPEL, zet dan alstublieft uw naam eronder. Dat kan heel gemakkelijk via www.forumkatholiciteit.nl. U steunt dan daadwerkelijk onze doelstelling: de kerken eraan herinneren dat zij onderdeel zijn van de ene heilige katholieke en apostolische kerk!

 

 

Deze nieuwsbrief verschijnt op onregelmatige tijden, in elk geval twee keer per jaar, voor Kerst en voor Pinksteren, en verder als er aanleiding voor is. Wie een bijdrage wil leveren in de vorm van een (kort) artikel, een opiniestuk of een bericht kan dat mailen naar de eindredacteur: j.kronenburg@kpnplanet.nl.  Op dat adres kunt u zich ook afmelden wanneer u de Nieuwsbrief niet meer wil ontvangen.

 

Share